Türkçe Ailesi

  1. Anasayfa
  2. Atasözleri-Deyimler

Atasözleri-Deyimler

Türkçe Ailesi Türkçe Ailesi -
746 0

DEYİMLER

En az iki sözcükten oluşan, gerçek anlamından uzaklaşıp kalıplaşmış söz gruplarına deyim denir.

  • Deyimler çoğunlukla mecaz anlamlıdır.
  • Deyimler kalıplaşmış söz gruplarıdır. Sözcüklerin yerine başka bir sözcük getirilemez, yerleri değiştirilemez.
  • Deyimler bir kavramı veya durumu anlatır. Ders verme amacı taşımazlar.
  • Deyimler anlatımı zenginleştirir, ilgi çekici hâle getirir. Günlük konuşmalarda sıkça kullanılmalıdır.

Örnek:

  • Küplere binmek. (Sinirlenmek)
  • Burun kıvırmak. (Beğenmemek)
  • El sürmemek. (Dokunmamak)

ATASÖZLERİ

Uzun deneme ve gözlemlere dayanarak söylenmiş, öğüt ve bilgi verici kalıplaşmış söz gruplarına atasözü denir.

  • Atasözleri çoğunlukla mecaz anlamlıdır.
  • Atasözleri kalıplaşmış söz gruplarıdır. Sözcüklerin yerine başka bir sözcük getirilemez, yerleri değiştirilemez.
  • Atasözleri öğüt ve bilgi verir, yol gösterir.
  • Atasözlerinin söyleyeni belli değildir, halka mâl olmuştur.

Örnek:

  • Son pişmanlık fayda vermez.
  • Çobansız sürüyü kurt kapar.

ÖZDEYİŞLER (VECİZELER)

Bir düşünceyi kısa ve özlü bir şekilde anlatan cümlelere özdeyiş (vecize) denir.

Özdeyişlerin atasözlerinden farkları söyleyen kişinin belli olmasıdır.

Örnek:

  • Ne kadar bilirsen bil, söylediklerin karşındakinin anlayabileceği kadardır. (Mevlana)
  • Bir okul açan, bir hapishane kapatır. (Victor Hugo)
  • Konuşma insanın aklını kullanma sanatıdır. (Eflatun)
  • Resin, sözcüksüz şiirdir. (Horatius)